یکی از پرتکرارترین سؤالهای داوطلبان کنکور ارشد معماری این است:
«اگر خطم ضعیف باشد ولی ایدهام خوب باشد، نمره میگیرم؟ یا برعکس؟»
این سؤال ساده، در واقع به قلب روانشناسی داوری اسکیس کنکور میزند؛ جایی که تصمیم داور نه صرفاً بر اساس زیبایی بصری، بلکه بر اساس خوانایی موضوع شکل میگیرد.
در ادامه بررسی میکنیم که داور اسکیس چه میبیند، چگونه قضاوت میکند و چرا بعضی اسکیسها «نمره میگیرند» حتی اگر بینقص نباشند.
داور اسکیس چه کسی است و در چه شرایطی داوری میکند؟
قبل از پاسخ به خط یا ایده، باید یک واقعیت مهم را بپذیریم
داور اسکیس:
یکی از اساتید مجرب دانشکده های معماری کشور است؛ (هم از دانشگاه های تهران و هم دانشگاه های شهرستان مانند اصفهان، یزد، کرمان، شیراز و ...)
زمان بسیار محدودی برای هر برگه دارد.
به دنبال معمار فکرکننده است، نه نقاش حرفهای!
بنابراین اولین معیار داوری، نه زیبایی، بلکه قابلفهم بودن موضوع است.
ایده خوب بدون خط خوب؛ چرا اغلب دیده نمیشود؟
ایده، تا زمانی که قابل خواندن نباشد، عملاً وجود ندارد.
مشکل رایج بسیاری از داوطلبان این است که:
ایده در ذهن شکل گرفته
اما با خط ضعیف، تناسبات غلط و شلوغی بصری ارائه شده
در نتیجه داور فرصت یا انگیزه کشف ایده را ندارد
از نگاه داور:
«ایدهای که خوانده نشود، ایده محسوب نمیشود.»
پس خط خوب ضروری است و نیاز به تمرین و برنامه ریزی دارد و این یعنی افزایش مهارت در تمرینات پایه و ترسیمی.
خط خوب بدون ایده؛ چرا نمره کامل نمیگیرد؟
در نقطه مقابل، اسکیسهایی هستند که:
بسیار تمیز
خوشخط
راندوی چشمنواز
اما فاقد تصمیم معماریاند.
داور خیلی سریع متوجه این موضوع میشود، چون:
فرم و فضاها توجیه ندارند و روابط عملکردی با موضوع سازگار نیست!
اسکیس بیشتر «نمایش مهارت دست» است تا تفکر فضایی!
این دسته اسکیسها معمولاً:
نمره متوسط میگیرند و جزو برگههای برتر نیستند
داور دقیقاً دنبال چه تعادلی است؟
واقعیت داوری اسکیس کنکور این است:
ایده + ترسیم فنی + خوانایی در ارائه = نمره خوب
نه ایده بهتنهایی، نه خط بهتنهایی.
از نگاه داور، اسکیس موفق ویژگیهای زیر را دارد:
ایده مشخص و قابل توضیح در چند ثانیه؛
خط و رنگ کنترلشده که مانع فهم نشود؛
ارائه خوب با ویژگی های بصری جذاب؛
پرهیز از شلوغی و خودنمایی بیدلیل.
داور به کدام اسکیس اعتماد میکند؟(روانشناسی داوری)
نکتهای که کمتر گفته میشود این است که داور ناخودآگاه به اسکیسی اعتماد میکند که داوطلب «تصمیم» روشنی داشته باشد.
نشانههای تصمیمداری در اسکیس:
یک ایده، یک خطی روشن دارد(که اصطلاحاً در زبان دیاگرامتیک parti گفته می شود) و پرایده و یا بی ایده نیست!
ایده مرتبط با نوع موضوع است(مفهومی، عملکردی، هویتی) هر نوع موضوع نحوه ایده یابی خاص خود را دارد.
مدارک با تناسبات درستی ترسیم شده است و مقیاس انسانی در طرح رعایت شده است(در صورت عدم توجه تقریبا یکی از بدترین اشتباهات مرگبار در اسکیس که منجر به کسر نمره جدی می شود)
مدارک منسجم و با هم در ارتباط هستند(مدارک سه بعدی و دو بعدی مکمل یکدیگرند و در غیر این صورت بایستی بدانید که متاسفانه قرار است نمره زیادی از شما کسر شود!)
مدارک فنی (پلان و مقطع) به درستی ترسیم شده است
حتی اگر خط بینقص نباشد، این حس منتقل میشود که:
«این داوطلب میداند چه میخواهد بکشد.»
نتیجهگیری: برای کنکور اسکیس، روی چه چیزی تمرکز کنیم؟
اگر بخواهیم واقعبین باشیم:
- خط عالی بدون ایده : سقف نمره محدود
- ایده عالی بدون خوانایی : احتمال نادیده گرفته شدن
استراتژی درست برای کنکور ارشد معماری:
ایده ساده اما شفاف
خط کنترلشده، نه نمایشی
تمرکز بر انتقال فکر، نه تزئین
